حتی بعد از تولد و در طول زندگی نیز مصرف ویتامین Dضروری است. کمبود سطح طبیعی ویتامین D در کودکان باعث ابتلای آنان به نرمی استخوان خواهد شد. نرمی استخوان بیماری ای است که باعث نرمی استخوان ها و ناهنجاری های اسکلتی می شود . این بیماری معمولا با کمبود کلسیم در خون همراه است که می تواند منجر به انواع ناهنجاری ها و مشکلات شدید قلبی و دردناک شود. کمبود ویتامین D مادر با استفاده از یک رژیم غذایی سالم جبران خواهد شد.
به چه علت کمبود ویتامین D در کودکان مهم است؟
ویتامین D برای رشد کودکان حیاتی است.این ویتامین در نور آفتاب صبح زود قابل دریافت است. کمبود ویتامین D در کودکان باعث نرمی استخوان ،سیستم ایمنی ناسالم ،عفونت و آرتریت در نوجوانی میشود.
علل و عوامل ایجاد کننده کمبود ویتامین D در کودکان :
- مصرف ناکافی از مواد مغذی
- پوشیدن لباس های به رنگ تیره
- قرار نگرفتن در معرض اشعه آفتاب
- عدم استفاده از غذاهای حاوی ویتامین D مثل تخم مرغ
- رشد بسیار سریع کودک. مثلا :کودکانی که با وزن کم ( کمتر از 2500 گرم) متولد می شوند و پس از تولد رشد سریعی دارند، کودکانی که در دوران بلوغ هستند و رشدشان بسیار سریع می شود، در صورت عدم دریافت ویتامین d به مقدار کافی دچار کمبود این ویتامین می شوند.
- کودکان دارای بیماری های خاص که به علت عدم جذب ویتامین D دچار کمبود این ویتامین می شوند. مثلا در انواع بیماری هایی که با سوء جذب چربی همراه هستند.
- مصرف برخی از داروها مانند داروهای ضد تشنج که در انواع صرع یا در تشنج های دیگر مصرف می شوند، مثل فنوباربیتال یا فنی توئین نیز به علت مداخله در متابولیسم ویتامین d، بیمار را دچار کمبود این ویتامین می کند.
علائم و نشانه های کمبود ویتامین D در کودکان:
- گرفتگی عضلات، تشنج و مشکلات تنفسی
- تاخیر در رشد دندان ها
- گریه های اذیت کننده کودکان
- مستعد بودن به عفونت های مختلف تنفسی
- مشکلات تنفسی به علت نرمی قفسه سینه
- رشد ضعیف و وزن کم
- تضعیف ماهیچه های قلب
- علائم معمولی نرمی استخوان مانند جمجمه نرم، پرانتزی بودن استخوان های پا ، پرش شدید پاها، درد مکرر ماهیچه های پا و ضعف عمومی بدن.
برخی منابع و غذاهای سرشار از ویتامین D عبارتند از :
پیش از این هم در نمناک اشاره داشتیم که غذا منبع اصلی مواد معدنی ، ویتامین و پروتئین برای یک کودک در حال رشد است به این جهت، رژیم غذایی متعادل با ویتامین و مواد معدنی مناسب برای جلوگیری از خطرات سلامتی ضروری است. در ادامه لیستی از غذاهای سرشار از ویتامین D آورده شده است:
- ماهی های چرب
- زرده تخم مرغ
- غلات
- شیرخشک نوزادان
- محصولات لبنی مانند :شیر، ماست، کره و پنیر.
- آبمیوه خصوصا آب پرتقال
- روغن جگر ماهی
مقدار مناسب مصرف ویتامین D در کودکان :
کمبود ویتامین D در کودکان می تواند شدید و یا خفیف باشد . درمان و مقدار مصرف ویتامین Dبه شدت کمبود آن در کودکان بستگی دارد . برای مصرف این ویتامین ابتدا باید با پزشک متخصص اطفال مشورت کرد. مقدار مصرف توصیه شده طبق سن کودکان چنین می باشد :
- نوزادان تا 12 ماهگی به روزانه 10 میلی گرم ویتامینD نیاز دارند.
- کودکان بالای یک سال به روزانه 15 میلی گرم ویتامین D نیاز دارند.
چگونه کمبود ویتامین D در کودکان درمان می شود؟
قرار گرفتن کودک بصورت برهنه در زیر آفتاب به مدت محدود:
ماده ای به نام دهیدروکلسترول که پیش سازویتامین d است ، در پوست انسان وجود دارد که به علت تابیدن اشعه آفتاب به پوست، بعد از طی مراحلی در بدن در کلیه، به ویتامین D فعال تبدیل می شود.
داشتن رژیم غذایی سالم و متعادل:
کره، روغن کبد ماهی، زرده تخم مرغ ، خامه ، جگر، شیرهای غنی شده با ویتامین d، سرلاک و شیرخشک از منابع ویتامین D هستند. شیرگاو حاوی IU40(واحد بین المللی) و سبزیجات و میوه جات حاوی مقادیر بسیار ناچیز ویتامین d ، زرده تخم مرغ حاوی 400-120 واحد ویتامین d در هر گرم می باشد.
در صورت کمبود شدید، دوز بالای ویتامین D و استوس تراپی توصیه می شود.
- این ویتامین بصورت خوراکی و تزریق عضلانی قابل جبران است
- در کودکان که قادر به خوردن نیستند تزریق عضلانی انجام می شود
- مصرف مکمل های کلسیم و فسفر و یا مولتی ویتامین برای تقویت استخوان ها
طی مطالعات انجام شده در 500 کودک بیمار متخصصان دریافتند که بیشترین علت بیماری در کودکان و بستری شدن آن ها در بیمارستان به علت کمبود ویتامین Dمی باشد ، به همین دلیل توصیه می کنند کودکان بالای یک سال روزانه 600 واحد بین المللی(iu) ویتامین D مصرف نمایند.
چگونه می توان از ابتلای کودک به کمبود ویتامین D پیشگیری کرد ؟
همیشه پیشگیری بهتر از درمان بوده است . دانستن اینکه چگونه کودکان را از فقر این ویتامین در امان داشت ضروری است . در ادامه به چندین راهکار خواهیم پرداخت :
- اجازه دهید کودک بدون لباس و برهنه برای مدت کوتاهی در زیر آفتاب بازی کند.
- کمبود ویتامین D در شیرخوارانی که از شیر مادر تغذیه می کنند با مصرف ویتامین D توسط مادر جبران می شود.
- در صورت کمبود ویتامین D در کودکان پزشک متخصص اطفال مصرف مکمل های ویتامین D را برای آنها تجویز می کند.
- هنگامی که بچه ها در حال رشد هستند غذاهای سرشار از مولتی ویتامین به آن ها بدهید.
- کودکان می توانند روزانه مکمل های ویتامین Dرا مصرف کنند.
در صورتی که مشکوک بودید که آیا کودک شما مبتلا به فقر ویتامین D است یا خیر ،به پزشک متخصص اطفال مراجعه کنید تا برای او آزمایشی بنویسد.
*ویتامین D برای سلامت استخوان و رشد کلی کودک ضروری است . در صورت مشاهده علائم کمبود ویتامین D و شک به ابتلای کودک با پزشک او مشورت کنید تا درمان را به موقع شروع کند.